Het is bijna gedaan met roken in de horeca: hoe en waarom?

De overheid haalt alles uit de kast om zo snel mogelijk een rookverbod in de horeca te bewerkstelligen


Behalve hulp bij stoppen en een fikse prijsverhoging van tabak, wil de politiek er via wetten voor zorgen dat de samenleving steeds rookvrijer wordt. Zo mag in de horeca al enkele jaren niet meer gerookt worden, maar volgt er nu ook een verbod op aparte rookruimtes in cafés, restaurants en hotels. Binnen afzienbare tijd zal hetzelfde gelden voor openbare gebouwen, ziekenhuizen en het bedrijfsleven evenals op schoolpleinen, speeltuinen en sportterreinen. Het kabinet werkt zo toe naar een eerste rookvrije generatie in 2040. Aan goede voornemens geen gebrek dus, maar in hoeverre werken ze? Wat zijn de gevolgen van de verboden? En wordt het rookbeleid in de horeca de komende jaren in rap tempo nog verder aangescherpt?

Huidige wetgeving

Voor naar de gevolgen en de toekomst gekeken kan worden, brengen we eerst de huidige regelgeving in kaart. Wat is momenteel precies de stand van zaken op het gebied van roken in de horeca openbaar?

Op dit moment geldt er een rookverbod op de werkplek en in openbare gebouwen en ruimtes, bijvoorbeeld ziekenhuizen, concertzalen en luchthavens. Ook geldt sinds oktober 2014 het rookverbod voor de hele horeca. Aan dat rookverbod in de horeca stelt Rijksoverheid de volgende eis: roken mag alleen op een buitenterras als dit niet leidt tot rookoverlast binnen. Een buitenterras moet minstens aan één zijde volledig open zijn en mag niet afgeschermd zijn met plantenbakken of ander materiaal.

In het openbaar mag roken uiteraard nog wel, maar ook op een terras worden er dus strenge regels aan verbonden. Binnen is al sinds het ingaan van het eerste rookverbod in de horeca in 2008 geen optie meer. De enige plek in cafés en restaurants waar men momenteel nog een peuk mag opsteken is in een speciale rookruimte. Echter, vorig jaar kregen rokers en horecabazen een gevoelige tik te verwerken: in de wet werd opgenomen dat horecagelegenheden geen rookruimtes meer mogen hebben. Deze ruimtes moeten vanaf 2022 verdwenen zijn uit de horeca.

Tijdlijn rookbeleid horeca 21ste eeuw

peuken

Bron: De Volkskrant

2004: Recht op rookvrije werkplek, horeca uitgezonderd
2008: Rookverbod horeca, kleine cafés uitgezonderd
2014: Kleine cafés verliezen hun uitzonderingspositie, volledig horecaverbod exclusief rookruimtes
2017: Stichting Clean Air Nederland (CAN) eist verbod op rookruimten horeca, maar verliest
2018: CAN wint hoger beroep, kabinet gaat rookruimten horeca vanaf 2022 sluiten

Handhaving rookverbod

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) ziet toe op de naleving van het rookverbod in Nederland. Controles vinden steekproefsgewijs en onaangekondigd plaats. Een klacht kan ook aanleiding zijn voor een inspectie. Na een overtreding volgt een herinspectie, waaruit moet blijken of de overtreding is opgelost en de regels worden nageleefd.

De horecagelegenheden zijn zelf verantwoordelijk voor het handhaven van het rookverbod. De rokende bezoeker zelf krijgt geen boete, maar de NVWA beboet het café of restaurant waar gerookt wordt. De eerste boete voor het overtreden van het rookverbod is 600 euro en dat kan oplopen tot 4500 euro. Voor grote bedrijven met meer dan 50 medewerkers wordt het bedrag verdubbeld.

Horecaondernemers die hun klanten lieten doorroken na het verbod van 2008 zijn voor in totaal meer dan 10 miljoen euro beboet, zo blijkt uit cijfers van de NVWA. In die periode werden ruim 20.500 boetes en waarschuwingen gegeven. Voor kleine kroegjes werd eerst een uitzondering gemaakt op het rookverbod, maar die kwam in 2014 te vervallen. “De laatste jaren zien we ook dat naleving bij de kleine cafés verder is toegenomen. Daarmee lijkt de norm dat de horeca rookvrij is, steeds meer te zijn ingebed,” aldus Rob Hageman van de NVWA.

Volgens de NOS houden restaurants en cafés zich steeds beter aan de handhaving van het rookverbod. Desondanks zijn er volgens de NVWA vorig jaar meer boetes uitgedeeld wegens overtreding. Er werden 1.554 boetes uitgedeeld tegenover 1.168 een jaar eerder, terwijl er toen meer controles werden uitgevoerd (25.666 tegenover 22.843).

Beschikt u over een eigen horecabedrijf of bent u geïnteresseerd in de regelgeving en handhaving van het rookverbod in de horeca? Lees dan hier de uitgebreide en actuele informatie. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/roken/rookverbod-openbare-ruimten-werkplek-en-horeca

Doelen rookverbod

De doelen van een rookverbod lijken duidelijk: het verminderen van mensen in Nederland die roken en daarmee van mensen die last hebben van rokers. Maar de politiek trekt het breder, met als grote doel: een rookvrije samenleving. Het kabinet wil bewerkstelligen dat in 2040 nog maar minder dan 5% van de volwassen Nederlanders roken. De komende jaren wordt het de mensen niet alleen moeilijker gemaakt om te gaan roken, maar krijgen ze ook betere hulp en ondersteuning bij het stoppen én er wordt beter uitgelegd waarom maatregelen noodzakelijk zijn.

Bijpassend is de beweging ‘op weg naar een Rookvrije Generatie’, een initiatief van de Hartstichting, KWF Kankerbestrijding en het Longfonds. Vanzelfsprekend breed gesteund en gepromoot door de overheid. Deze beweging geeft in zekere zin weer wat het doel is van de rookverboden en een rookvrije samenleving, namelijk: rookvrij opgroeien en leven. Met een opgroeiend kind als vertrekpunt. De Rookvrije Generatie wil dat kinderen die vanaf 2017 worden geboren in alle fasen van het opgroeien worden beschermd tegen tabaksrook en tegen de verleidingen om te gaan roken.

Zie hier wat jij kan doen om een mee te bouwen aan een rookvrije generatie: https://rookvrijegeneratie.nl/help-mee/

Gevolgen horeca

Het rookverbod in 2008 leidde vooral in de eerste jaren tot felle protesten van cafébazen. Nu ook de rookruimtes op korte termijn moeten verdwijnen, ontstaat er nieuwe onrust binnen de horeca. Brancheorganisatie Koninklijke Horeca Nederland (KHN) vreest dat het verbieden van rookruimtes de horeca veel geld gaat kosten. Horecaondernemers dreigden daarom met een schadeclaim van tientallen miljoenen euro’s als het kabinet de plannen doorzet om binnen twee jaar alle rookruimtes in restaurants en cafés te sluiten.

Uit een ledenonderzoek blijkt dat de bouw van een rookhok horecaondernemers gemiddeld zo’n 12.500 euro heeft gekost. In de sector is volgens KHN tussen de 70 en 90 miljoen euro uitgegeven aan rookhokken. Als de overgangstermijn niet wordt verlengd, moeten die kosten gecompenseerd worden, laat KHN-voorzitter Robèr Willemsen weten aan de NOS.

In het Nationaal Preventieakkoord van 2018 zijn KHN en het kabinet tot een compromis gekomen wat betreft het sluiten van de rookruimtes in de horeca. De brancheorganisatie wou een overgangsperiode van minimaal vijf jaar – dus 2023 – maar deze is in het akkoord bijgesteld tot 1 juli 2022. Die tijd is volgens beide nodig om investeringen in dure afzuiginstallaties in rookhokken terug te verdienen.

Willemsen tegen de Volkskrant: “Ongeveer 25 procent van de cafés en discotheken heeft een aparte rookruimte. Het is niet alleen een hard gelag dat die investering volledig teniet wordt gedaan, maar het zal ook impact hebben op het aantal gasten en de omzet.” De brancheorganisatie denkt dat rokende gasten straks meer overlast gaan veroorzaken op terrassen en op straat.

Infographic Nationaal Preventieakkoord over roken:

Roken infographic-deel
Bron: Koninklijke Horeca Nederland (2018)

Gevolgen (niet-)rokers

Het naderende verbod op rookruimten in de horeca heeft naast gevolgen voor de cafés, restaurants en hotels natuurlijk ook het nodige effect op de roker zelf. Er zijn in de horeca nauwelijks meer plaatsen waar gerookt mag worden. Zo kun je straks alleen nog een peuk opsteken op het terras. Alhoewel, een rookverbod op terrassen staat ook al enige tijd op de planning bij de regering en gemeentes. Daarover meer in het volgende hoofdstuk.

De voornaamste reden dat ook rookruimten moeten verdwijnen is dat een bezoeker die zelf niet rookt, maar wiens vrienden zich in de rookruimte bevinden, niet kan kiezen voor het gezelschap van zijn vrienden zonder te worden blootgesteld aan rook. Niet-rokers kunnen zo sociale druk voelen om de rookruimte te betreden.

Menig roker is het niet eens met de nieuwe wetgeving en met het feit dat er steeds minder plekken zijn waar gerookt mag worden. “Je hoeft toch als niet-roker niet in een rookruimte te gaan zitten? En als je last hebt van een roker naast je op het terras, dan vraag je hem toch om een eindje verder te gaan zitten? De horeca is een stuk van zijn gastvrijheid verloren. Een droevige zaak dat we deze kant op gaan”, reageert Ton Wurtz van de Stichting Rokersbelangen.

Ook KHN ziet problemen voor de rokers. De brancheorganisatie wijst er op dat ongeveer een kwart van de Nederlanders van 18 jaar en ouder nog rookt. “Ook die gasten moet je als ondernemer op een gastvrije manier kunnen faciliteren. Wij lopen niet weg voor de trend in de maatschappij naar een rookvrije generatie en een gezonder leven, maar wij constateren wel dat 25 procent van de mensen boven de 18 nog rookt”, zei KHN-voorzitter Willemsen in het NOS Radio 1 Journaal.

Niet-rokers reageren vaak een stuk meer begripvol op de nieuwe maatregelen. Ongeveer 80 procent van de Nederlanders rookt niet. Zij vinden het dus vies, vervelend of op zijn minst niet lekker. Rokers in de buurt zijn niet-rokers dan vaak ook niet blij mee, omdat ze de rook niet binnen willen krijgen. Meeroken is namelijk ook enorm slecht voor je gezondheid.

Toekomst roken horeca

Het uiteindelijke doel is het creëren van een rookvrije samenleving in Nederland. De stappen uit het Nationaal Preventieplan van 2018 zetten daartoe de eerste stap. Maar wat voor plannen voor de horeca staan er nog meer op de rol om een rookvrije samenleving te bolwerken in 2040?

Staatssecretaris Blokhuis heeft al meerdere keren aangegeven toe te willen naar een rookverbod op terrassen. Hij wijst daarbij op het feit dat het in de Verenigde Staten al twintig jaar verboden is om op zeven meter van de gevel van een gebouw te roken en zegt dat er in vergelijking met dat land nog veel in te halen is. Overigens is er in de VS geen federaal rookverbod; de rookregels worden daar per staat geregeld.

Horecaondernemers kiezen er, zonder dat deze wet er voorlopig is, ook zelf steeds vaker voor hun terras (deels) rookvrij te maken. Voor rokers misschien een geruststelling: op de meeste terrassen in de stad mag nog gerookt worden, maar duidelijk is wel dat steeds meer horecabazen roken in de ban doen.

Of er nou een wet komt of dat het voorlopig op eigen initiatief gebeurt, altijd zullen er meerdere geluiden te horen zijn over een rookverbod op terrassen. Gedeeltelijk of niet, waarschijnlijk gaat er de komende jaren een volgende stap worden genomen om een rookverbod in de horeca volledig te maken. Net als bij alle voorgaande wetten en maatregelen omtrent roken, zal ook deze niet zonder slag of stoot gaan.

Hoe de roker meer en meer is verdreven

Dat roken diep met de Nederlandse cultuur is verweven, blijkt wel uit de moeite die de afgelopen decennia gedaan is om rookverboden aan te nemen en gehandhaafd te krijgen. In de vorige eeuw was het dan ook een totaal andere kijk op roken. Bijna iedereen deed het tot diep in de twintigste eeuw. Wat maakt het dat er zo’n omslag is geweest dat er tegenwoordig een taboe lijkt te rusten op roken?

In deze aflevering van het programma ‘Andere Tijden’ is te zien hoe de rvan alomtegenwoordig langzaam maar zeker veranderde in een ‘crimineel’ product. https://www.npostart.nl/andere-tijden/15-10-2016/VPWON_1265196#7b2ac5580

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s